Welke bijzondere verrichtingen zijn er?
Het CBR noemt deze handelingen bijzondere verrichtingen:
in- en uitstappen;
de voorbereidings- en controlehandelingen (vragen over de auto, en controles zoals de spiegels en de verlichting);
in een rechte lijn achteruitrijden;
achteruit een bocht om rijden;
parkeren in een haaks of schuin vak;
fileparkeren;
omkeren door te steken;
omkeren door een halve draai;
de hellingproef.
Het zijn geen trucjes voor het examen. Iedereen die rijdt, komt ze tegen: je parkeert bijna elke dag, en in een doodlopende straat moet je keren.
Hoeveel krijg je er op je examen?
Naast het in- en uitstappen en de voorbereidings- en controlehandelingen krijg je op je praktijkexamen twee bijzondere verrichtingen. Bij minstens één daarvan rijd je achteruit.
Welke het worden, bepaal je niet zelf. De examinator geeft je een precieze opdracht, bijvoorbeeld: "In deze straat ga je de auto omkeren door te steken." Waar je het doet, kies je wel zelf. Neem dus even de tijd voor een veilige plek met genoeg ruimte en zicht.
Doe je onderweg een hellingproef en gaat die goed? Dan kan die meetellen als een van de twee. Je hoeft er dan nog maar één te doen.
Eerst een klik.
Een gratis proefles om kennis te maken. Je ontmoet je instructeur en ontdekt hoe het voelt om samen te rijden.
Privéles · Handgeschakeld leren rijden
Kun je zakken op een bijzondere verrichting?
Ja, dat kan. Bijzondere verrichtingen zijn een van de examenonderdelen, en als de examinator een onderdeel onvoldoende vindt, ben je gezakt.
Maar het is geen kwestie van een foutje tellen. De examinator kijkt naar het totaalbeeld: kun je veilig en zelfstandig aan het verkeer meedoen? Het CBR schrijft zelf dat je ook kunt slagen als een of meer onderdelen niet helemaal goed gingen, als je rijden als geheel in orde is.
Bij bijzondere verrichtingen weegt vooral dit mee:
Kijken. Gebruik je spiegels en kijk over je schouder, voor en tijdens de verrichting. Een achteruitrijcamera mag je erbij gebruiken, maar niet in plaats van zelf kijken.
Anderen voor laten gaan. Komt er iemand aan, van welke kant ook? Dan wacht je even.
De auto beheersen. Gas, koppeling en rem goed doseren, op tijd sturen en zo veel mogelijk in één vloeiende beweging.
Rekening houden met anderen. Doe het niet zo traag dat je ander verkeer langer ophoudt dan nodig.
Goed nieuws: bij het parkeren in een vak en bij fileparkeren mag je corrigeren als het niet in één keer lukt. Een tweede poging kost je dus niet meteen je examen. Goed kijken en anderen voor laten gaan zijn voor het CBR juist wel essentieel.
Waar let de examinator per verrichting op?
Recht achteruit: je houdt de auto in een bijna rechte lijn aan de rechterkant van de weg.
Achteruit een bocht om: je blijft op ongeveer gelijke afstand van de rechterkant en komt niet uit op de andere weghelft.
Haaks of schuin parkeren: je auto staat niet half in het vak ernaast.
Fileparkeren: je parkeert kort achter of zo kort mogelijk voor de andere auto, en dicht genoeg bij de kant.
Keren door te steken: je mag rustig tegen de stoeprand komen, maar niet met te veel snelheid.
Keren met een halve draai: in één keer, binnen de ruimte die er is, en vloeiend. Naderend verkeer moet nog ver weg zijn.
Hellingproef: je kiest zelf of je de handrem, de voetrem of een wegrijhulp gebruikt.
Mag je parkeerhulp gebruiken?
Rijhulpsystemen mag je op het praktijkexamen gebruiken, maar niet bij de bijzondere verrichtingen: een automatisch parkeersysteem is dan niet toegestaan. De examinator wil zien dat jij de auto in een kleine ruimte onder controle hebt. Een achteruitrijcamera mag wel, als extra naast je eigen kijken.
Vrijstelling met de tussentijdse toets
Doe je een tussentijdse toets en doe je daar de bijzondere verrichtingen goed? Dan krijg je vrijstelling. Bij je eerstvolgende praktijkexamen worden ze dan niet meer getoetst, en kun je er dus ook niet op zakken. Voor de toets moet je minstens 16,5 jaar zijn en geslaagd voor je theorie-examen. Je rijschool vraagt hem voor je aan.
Zo oefen je ze bij ons
Je weet vooraf niet welke verrichtingen je krijgt. Het is dus slim om ze allemaal te oefenen, tot ze vanzelf gaan. Bij ons doe je dat in een handgeschakelde auto: je leert gas, koppeling en rem samen te doseren. Met een rijbewijs dat je in een schakelauto haalt, mag je later in elke auto rijden, ook in een automaat.
En elke les is een privéles. Onderweg stappen er geen andere leerlingen in of uit. Er zit dus niemand achterin die meekijkt terwijl je voor de derde keer fileparkeert. Vind je dat soort momenten spannend? Lees dan ook zenuwen voor je rijexamen of hoe we werken bij rijles met faalangst.
Wil je weten wat er verder op het examen gebeurt? Lees hoe het praktijkexamen gaat en de top 4 fouten tijdens het rijexamen. Of begin gewoon met een gratis proefles.
Veelgestelde vragen
Kun je zakken op bijzondere verrichtingen?
Ja. Bijzondere verrichtingen zijn een examenonderdeel, en als de examinator een onderdeel onvoldoende vindt, ben je gezakt. De examinator kijkt wel naar het totaalbeeld. Vooral goed kijken, anderen voor laten gaan en de auto beheersen wegen zwaar.
Hoeveel bijzondere verrichtingen krijg je op het rijexamen?
Twee, naast het in- en uitstappen en de voorbereidings- en controlehandelingen. Bij minstens één daarvan rijd je achteruit. Een goede hellingproef onderweg kan als een van de twee meetellen.
Mag ik zelf kiezen welke bijzondere verrichting ik doe?
Nee. De examinator geeft een precieze opdracht, zoals omkeren door te steken. Je kiest wel zelf de plek waar je het doet.
Mag ik corrigeren als het inparkeren niet meteen lukt?
Ja. Bij parkeren in een vak en bij fileparkeren mag je corrigeren als het niet direct lukt.
Mag ik de parkeerhulp van de auto gebruiken?
Een automatisch parkeersysteem mag niet bij de bijzondere verrichtingen. Een achteruitrijcamera mag je wel gebruiken, naast je eigen kijken in de spiegels en over je schouder.
Hoe krijg ik vrijstelling voor bijzondere verrichtingen?
Door ze goed te doen tijdens de tussentijdse toets van het CBR. Bij je eerstvolgende praktijkexamen worden ze dan niet meer getoetst.
Bronnen
CBR, Wat zijn rijhulpsystemen (ADAS) en mag ik ze gebruiken tijdens mijn praktijkexamen?
CBR, Hoe gaat het praktijkexamen auto? (vrijstelling na de tussentijdse toets)
Alle bronnen geraadpleegd op 25 september 2026.